ပိူင်ပဵၼ်ၼင်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃး ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၼႆႉ လႆႈဝႃႈမိူင်းဢမ်ႇမီးၶုၼ်လီ (ဢမ်မီးလူင်ပွင်ၸိုင်ႈလီ) ပၵ်းပိူင်ဢၼ်ၵူၼ်းလႆႈ ပိုင်ႈဢိင်ၵေႃႈဢမ်ႇမီး၊ ပၵ်းပိူင်တႃႇၵႅတ်ႇၶႄႇပၼ် ၵူၼ်းမိူင်းမီးယူႇၵေႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ် တမ်ႇၼူတ်ႇ (ပလိၵ်ႈ) ၶဝ်၊ ၸုမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၶဝ်၊ ၸိူဝ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်ၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပူၼ်ႉပႅၼ် လူလၢႆပၵ်းပိူင်ဝႆႉ ၵူႈၸုမ်းၸုမ်းလႄႈ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းတိုၼ်း ဢမ်ႇမီး လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ တူဝ်ၸႂ် ႁိူၼ်းယေးသင်။

ၼမ်ႉၶူင်း

ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ လႆႈဝႃႈပဵၼ် ၼမ်ႉမႄႈယႂ်ႇလူင်      ၼႂ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း မႄႈၼိုင်ႈသေ  ဢမ်ႇၵႃး ပေႃးဢဝ်ၼႂ်း ၵမ်ႇၾႃႇဝႃႈၸိုင် ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉလူင် ဢၼ်ၸဵဝ်းသေပိူၼ်ႈ၊ ပဵၼ်မႄႈၼမ်ႉဢၼ် ႁၢင်ႈလီသေပိူၼ်ႈ မႄႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းတႆးႁဝ်းၶဝ် ဢဝ်မႄႈၼမ်ႉၶူင်း ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈယၼ်မၼ်ႈသေ     ဢွၼ်ၵၼ် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ် ၽဵင်ႈၵႂၢမ်းမႃး တင်းၼမ်ယူႇ။ ၼမ်ႉမၢဝ်း ၼမ်ႉတဵင်းၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် ပိူၼ်ႈၵႆႉႁဵတ်းၵႂၢမ်းမၢၵ်ႇ  ၵၢၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ ဢိၵ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမိူင်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ႁူဝ်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉ သမ်ႉဝႃႈဝႆႉ “ၸွင်ႇၽႂ်ႁႃႁၼ်လွင်ႈ ပိုၼ်းမၼ်း  မီးမႃးႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ယၢမ်းလဵဝ်” ၼႆ   လႄႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႂ်ႈတႅမ်ႈၼႄလွင်ႈပိုၼ်းၼမ်ႉၶူင်းၼၼ်ႉ ပွတ်းဢွၼ်ႇ တွၼ်ႈၼိုင်ႈယူႇ။
ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ႁူဝ်မၼ်းတႄႇမႃး တမ်ႈတီႈလွႆတၢၼ်ၵလႃႇ  (လွႆမူၺ်) ဢၼ်မီးဝၼ်းဢွၵ်ႇ   မိူင်းတိပႅတ်ႉသေ လုၵ်ႉၽၢႆႇတူၵ်း လႆၵႂႃႇၽၢႆႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉ။ သိုပ်ႇလႆၶဝ်ႈမႃး ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ လတ်းၶဝ်ႈၸႄႈတွၼ်ႈ     “သိူဝ်ႉၵျၢင်ႇ”သေ ၽွင်းမိူဝ်ႈထိုင် လတ်ႉတီႇတုတ်ႉ (သၢႆၼၢင်) 30 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉ ၸင်ႇငႅၵ်ႈလႆၸူး ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ၶဝ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ “ယူႇၼၢၼ်ႇ” ယဝ်ႉ။
တီႈၼႂ်းယူႇၼၢၼ်ႇၼႆႉ ၼမ်ႉၶူင်း လုၵ်ႉၽၢႆႇႁွင်ႇ လႆလူင်းၽၢႆႇၸၢၼ်းသေ ၽွင်းၽႅဝ်ထိုင် သၢႆၼၢင် 27 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉ ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ဢိူမ်ႈၸမ် ၼမ်ႉမိူဝ်းၶႃႈ (မေႇၶ) ဢၼ်ပဵၼ် ႁူဝ်ၼမ်ႉၵဵဝ် ဢေႇရႃႇဝတီႇသေ တေႃႉတႄႉၶၼ်ႈၵၼ် လွႆတူၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ တင်ႈၼမ်ႉၶွင်တႄႉ ၵႆယၢၼ်ၵၼ် 30 လၵ်းယဝ်ႉ။
ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၽႅဝ်သၢႆၼၢင် 24 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉ လတ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၸႄႈတွၼ်ႈဝႃႉ။ ၵူဝ်းၵၢင်ႉ၊ တၢင်ႉယၢၼ်း၊ ၵဵင်းတုင်၊ မိူင်းပၼ်ႇ၊ မွၵ်ႇမႆႇသေ ထိုင်ထွင်ၵႂႃႇ မိူင်းယၢင်းလႅင်     ႁဵတ်းပဵၼ် လႅၼ်လိၼ်ၶႅၼ်ႈၵၼ်တင်း မိူင်းထႆးယဝ်ႉသေ သိုပ်ႇလတ်းၶဝ်ႈ မိူင်းယၢင်း (ၵယိၼ်ႇ) ၊ မိူင်းမွၼ်းယဝ်ႉ ။      ၽွင်းထိုင်ၵႂႃႇ သၢႆၼၢင် 16. 5 တီႇၵရီႇ တီႈႁိမ်းမေႃႇလမျႅင်ႇ (မေႃႈလမ်ႉမႆႈ)ၼၼ်ႉ ၸင်ႇႁွတ်ႈထိုင်ၵႂႃႇ ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မုတ်ႉတမသေ ၶဝ်ႈထိုင်ၼႂ်း ပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ။
ၽွင်းလႆၶဝ်ႈၼႂ်း ဢၢဝ်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ မုတ်ႉတမၼၼ်ႉ ၶႃႈၼမ်ႉ တႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ  သွင်ၶႃႈသေ ဢၼ်လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇႁွင်ႇ ၵုၼ်ၽီလူးၼၼ်ႉ ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ မႄႈၼမ်ႉတိုင်၊ ဢၼ်လႆၵႂႃႇ ၽၢႆႇၸၢၼ်း ၵုၼ်ၽီလူးၼၼ်ႉ     ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈဝႃႈမႄႈၼမ်ႉ မေႃႇလမျႅင်ႇယဝ်ႉ။ ၸွမ်ႈမႄႈၼမ်ႉတိုင်တႄႉ ႁိူဝ်းဢွၼ်ႇ ပႄးဢွၼ်ႇ တေႃႉတႄႉ ၶိုၼ်ႈလူင်းလႆႈသေတႃႉ မႄႈၼမ်ႉမေႃႇလမျႅင်ႇတႄႉ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး ပၢင်ႇလၢႆႇၶဝ်ႈမႃး ႁွတ်ႈထိုင်လႆႈ ဝဵင်းမေႃႇလမျႅင်ႇယူႇ။ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၼမ်ႉၶူင်းၼႆႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉလႆႈ သၢႆတၢင်းၼမ်ႉ (ဢၼ်ႁိူဝ်းၶိုၼ်ႈလူင်းလႆႈ)ၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းတၢင်းယၢဝ်းမၼ်း ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ ပၢၵ်ႇလၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်မိူင်း လၢႆလၢႆၽၢႆႇၶဝ် ပၵ်းတႃပႂ်ႉတူၺ်းၸွမ်း ငဝ်းလၢႆးငမ်းယဵၼ် ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ယူႇသေတႃႉ ဢမ်ႇမီးၵေႃႉလႂ် ၸုမ်းလႂ် ၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်လႆႈဝႃႈၼႆ။